Gujulikon ur-jauzia
Jaundia eta Basabe errekek Oiardo ibaiarekin bat egiten dutenean sortzen da ur-jauzia. Ibai hori hutsera jausten da Altuberako bideari jarraitu aurretik, Nerbioi ibaiaren adarra. Uraren etengabeko higadurak milaka urtez moldatu du haitza, balkoi natural honi forma eman arte, Goiuriko Begiratokitik ikus daitekeena, ezin hobeto egokitua eta segurua.
Inguruaren kontrastea magiaren zati bat da: mendi-hegal lehorragoa, erkameztiz josia, eta beste itzal eta heze bat, pagadi hostotsuz estalia, Euskadiko balio ekologiko handieneko basoetako baten atari.
Noiz bisitatu
Gujuliko ur-jauzia ikusteko garairik onena udaberria eta udazkena da, euriak eta urtzeak emaria biderkatzen dutenean eta paisaia berde biziz eta tonu okrez tindatzen denean. Udan jauziak ur gutxiago eraman ohi du, nahiz eta inguruak aproposa izaten jarraitzen duen ibilaldi lasaia eta kontenplaziozko geldialdia egiteko.
Nola iritsi begiratokira
Ur-jauzia Urkabustaiz udalerrian dago, Gasteiztik 30 km ingurura. Izarratik edo Gasteiztik A-2521 errepidea hartu behar da Urduñarako noranzkoan. Goiurira iritsi baino lehentxeago, kartel batek aparkalekurako sarbidea adierazten du.
Handik, 500 metro inguruko bide erraz batek behatokira darama, publiko guztientzat egokia.
Legendadun ur-jauzia
Gorbeiako txoko eder bezala, Gujulik ere bere istorio mitikoa gordetzen du. Tradizioak dioenez, lamina bat euskal folkloreko izakia basoan bizi zen, ispilu magiko batekin. Urjauzi izeneko artzain batek lapurtu egin zuen eta, aurkitu zutenean, zigortu egin zuten ur-jauzi bihurtuz. Ez da kasualitatea: ur-jauzi hitzak, hain zuzen, “ur-jauzi” esan nahi du euskaraz.
Gorbeiako ezinbesteko bat
Bisitatzeko erraza, edozein urtarotan txundigarria eta natura hutsez inguratua, Gujuliko ur-jauzia Arabako altxor natural handienetako bat da. Leku ezin hobea da geratzeko, arnasa sakon hartzeko eta ura amildegira erortzen denean haren soinua entzuteko.