Begirari IV, Eduardo Chillidaren begirada Bilboko itsasadarraren ertzean

Zazpi metro inguruko garaierarekin, eskultura inguruko eraikinen gainetik nabarmentzen da. Bere kolore arre ilunak eta forma sendoak kontrastea sortzen dute atzealdeko eraikinen fatxada argiekin eta itsasadarraren ertzeko espazio irekiari jarraitzen dioten egiturekin.

Obraren goialdeko irekidurek begiaren irudia ekar dezakete gogora. Izenak ere, Begirari IV, begiradaren eta ikusmenaren mundura hurbiltzen gaitu. Hala ere, eskultura ez da irudi baten irudikapen hutsa: Chillidaren lanean ohikoa den bezala, materialaren, hutsunearen eta ingurunearen arteko harremana da haren ezaugarri nagusietako bat.

Begiari IV obraren aurrean gelditzean, lehenik haren bertikaltasunak eta materialaren sendotasunak erakartzen dute arreta. Altzairu herdoilduaren gainazal zakarrak denboraren eta naturaren eragina agerian uzten du, eta inguruko arkitekturaren lerro zuzenekin elkarrizketa sortzen du.

Eskulturaren goialdeko irekidurek, berriz, arintasun-sentsazioa ematen diote pieza trinkoari. Hutsune horiek ez dira apaingarri soilak: eskulturaren barrualdea eta kanpoko espazioa lotzen dituzte, argiari eta begiradari bidea eginez.

Espazioa lantzea izan zen Eduardo Chillidaren sorkuntzaren ardatzetako bat. Burdina, altzairua, harria, zura eta alabastroa erabili zituen, material bakoitzaren ezaugarriak ikertuz eta haien aukerak eskulturaren osagai bihurtuz.

Eduardo Chillida, Euskal Herriko eskulturaren erreferentea

Eduardo Chillida Juantegi Donostian jaio zen 1924an, eta 2002an hil zen. XX. mendeko eskultura garaikidearen nazioarteko izen esanguratsuenetako bat izan zen, eta Euskal Herriarekin lotura estua izan zuen haren ibilbide artistikoak.

Gaztetan arkitektura ikasketak hasi zituen Madrilen, baina eskulturaren eta artearen bidea hartu zuen ondoren. Parisen egindako egonaldiak eta Europako arte garaikidearekin izandako harremanak eragin handia izan zuten haren garapenean. Hasierako lan figuratiboen ondoren, abstrakziora hurbildu zen, eta burdina eta beste material batzuk erabiliz espazioaren, mugaren eta hutsunearen inguruko ikerketa garatu zuen.

Haren obran, materiala ez da forma bat gauzatzeko bitarteko hutsa. Materialaren pisua, erresistentzia, ehundura eta izaera dira eskulturaren adierazpenaren parte. Hurbilketa horrek Chillidaren lanak bereizgarri bihurtu zituen, eta haren eskulturak museoetan ez ezik, hiri eta paisaia askotako espazio publikoetan ere kokatu ziren.

Eduardo Chillidaren bizitza eta ibilbide artistikoa ezagutzeko , haren lanen bilakaerari eta Euskal Herriko kulturarekin izandako harremanari buruzko informazio gehiago aurki daiteke.

Chillidaren arrastoa Euskal Herrian

Chillidaren presentzia Euskal Herrian bereziki nabarmena da eskultura publikoaren bidez. Haren obrek hiriko eta naturako espazioekin elkarrizketa sortzen dute, eta kokalekuaren ezaugarriak eskulturaren esperientziaren parte bihurtzen dituzte.

Donostiako Haizearen Orrazia da horren adibiderik ezagunena. Itsasoaren eta haizearen indarraren aurrean kokatutako eskultura-multzoak hiriaren irudi bereizgarrietako bat osatzen du. Chillidaren lana, ordea, ez da kostaldeko paisaietara mugatzen: hiriguneetan eta bestelako inguruneetan ere aurki daiteke haren sorkuntza.

Hernaniko Chillida Leku museoak artistaren unibertsoan sakontzeko aukera eskaintzen du. Zabalaga baserriaren eta lorategi zabalaren inguruan, eskulturak paisaian txertatuta daude, eta bisitariak piezen artean ibiltzeko aukera du. Museoaren esperientziak Chillidaren lanen eta ingurunearen arteko lotura ulertzen laguntzen du.

Bilboko itsasadarraren ertzeko geldialdia

Begiari IV ikusteko, Bilboko itsasadarraren ertzeko paseoa aukera egokia da. Eskultura hiriaren arkitekturaren eta itsasadarraren arteko paisaian kokatuta dago, eta bisitak aukera ematen du Bilbok azken hamarkadetan izan duen eraldaketa ere behatzeko.

Obraren inguruan, iragan industrialaren aztarnak eta arkitektura garaikideko eraikinak elkartzen dira. Testuinguru horretan, Chillidaren eskultura ez da espazioari gehitutako objektu isolatu bat: inguruko paisaiaren parte da, eta haren forma, tamaina eta materialak inguruarekin duten harremanaren bidez hartzen dute esanahia.

Bilboko hiri-eskulturaren ibilbidea osatzeko, beste geldialdi interesgarri bat da Jorge Oteizaren Txapela eskultura, Bilboko Udalaren ondoan . Bi artistek eskulturaren eta espazioaren arteko harremana landu zuten, bakoitzak bere hizkuntza propioa garatuz.

Era berean, Gasteizera hurbiltzen direnek Ibiltaria eskulturaren inguruko artikulua  irakur dezakete, Euskal Herriko hiri-paisaian txertatutako arte publikoaren beste adibide bat ezagutzeko.

Begiari IV bisitatzea, azken batean, Chillidaren sorkuntzara hurbiltzeko aukera da, baina baita Bilboko itsasadarraren inguruko paisaia beste begirada batez behatzeko gonbidapena ere.