Erromesaren monumentua · Erreniegako Gaina (Nafarroa)
Leku hau Iruñetik Gareserako bidean abiatzen diren erromesentzat ezinbesteko pasabidea da, baita gelditzeko, arnasa sakon hartzeko eta atzera begiratzeko gonbita egiten duten gune horietako bat ere… eta aurrera.
Monumentua, Vicente Galbete eskultoreak egina, indar bisual handiko eskultura-multzoa da, metalezko xaflaz egina eta tamaina naturalean. Garai ezberdinetako erromesen segizio bat irudikatzen du haizearen kontra aurrera eginez, mendilerroaren gainean dagoen haize-erroten lerroarekin gurutzatuz. Ibiltari, ahalegin eta itxaropen mendeak laburbiltzen dituen irudi xume eta indartsua.
Eskulturaren ondoan, dagoeneko Bidearen iruditeriaren parte den esaldia irakur daiteke:
«Haizearen bidea izarrenarekin gurutzatzen den lekuan».
Goialde hori astintzen duen haize etengabeari eta Nafarroako lehen parke eolikoa jartzea eragin zuenari eta izarrek gidatutako Donejakue bideari buruzko erreferentzia poetikoa.
Historiaz betetako lekua
XIX. mendearen erdialdera arte, Erreniegako Ama Birjinari eskainitako baseliza bat eta XIII. mendean eraikitako erromesentzako ospitale bat egon ziren. Puntu honetara iristeak esanahi izpiritual sakona zuen: ibiltariak Santiagora iristean bezalako induljentziak lortzen omen zituen hemen, bere bekatuen barkamena eta salbazio izpirituala bermatuz.
Santutegia Ospitale Santuaren Kofradiari eta Erreniegako Andre Mariaren Basilikari lotuta egon zen, Independentzia Gerran espoliatu eta behin betiko desagertu zen arte. Ama Birjinaren irudia Astraingo elizara eraman zuten.
Erreniegako kondaira
Nola ez, lekuak ere bere kondaira gordetzen du. Tradizioak dioenez, igoera gogorraren ondoren leher eginda geratu zen erromes batek deabruarekin topo egin zuen, eta hark ura eskaini zion Kristori eta Santiagori uko egitearen truke. Ezezkoa eman zuenean, konortea galduta erori zen… eta Santiago Apostoluak berak atera zuen ura harkaitzetik, hura salbatzeko. Horrela jaio zen Erreniega Iturria, fedearen eta erresistentziaren sinboloa.
Gaur egun, Erromesaren Monumentua ez da argazki-geltoki bat soilik: paisaia, historia eta emozioa elkartzen diren gunea da, Bidea ikusgai eta ukigarri egiten den lekua, baita oinez ibiltzen ez direnentzat ere. Nafarroako ondare kultural eta espiritualaren ezinbesteko bat.
