Burgiko Almadien Eguna: Ezka ibaian barrena, Erronkariko tradizio baten arrastotik
Ospakizuna apirilaren amaieran edo maiatzaren hasieran egiten da. 2027an, egutegiaren arabera, maiatzaren 2an izango da. (Visit Navarra) Dataz harago, ordea, urtero errepikatzen den errituala da, Erronkariko mendien eta Ezka ibaiaren arteko lotura gogorarazten duena.
Almadia egurrezko enborrez osatutako baltsa zen, eta ibaien bidez mendietako egurra garraiatzeko erabiltzen zen. Enborrak elkarri lotuta, uraren korrontea baliatzen zuten Pirinioetatik zerrategietara eta bestelako helmuga batzuetara iristeko. Lanbide gogorra zen, eta almadiazainen trebetasuna ezinbestekoa zen ibaiko ur lasterretan barrena nabigatzeko.
Erronkaribarreko, Zaraitzuko eta Aezkoako mendietan egurrarekin lotutako jarduera ekonomiko garrantzitsua izan zen almadien garraioa. Denborarekin, ordea, beste garraiobide batzuek ordezkatu zuten. Burgiko ospakizunak, beraz, desagertutako lanbide baten erakustaldia baino gehiago dira: almadien tradizioa eta harekin lotutako bizimodua belaunaldi berriei helarazteko modua ere badira.
Eguneko unerik gogoangarrienetakoa almadien jaitsiera da. Goiko aldean prestatutako egurrezko baltsak Ezka ibaian behera abiatzen dira, almadiazainak garai bateko jantziekin eta lanabesekin, eta Burgiko Erdi Aroko zubiaren inguruan amaitzen dute ibilbidea. (Visit Navarra)
Ibaiaren ertzak ikuslez betetzen dira, eta jaitsierak festa giroa sortzen du herrian. Almadien inguruko erakustaldi eta jarduerez gain, azokak, gastronomiak, musikak, folkloreak eta antzinako lanbideen erakustaldiek osatzen dute egitaraua. Ekimenek, beraz, almadien jaitsiera abiapuntu hartuta, Erronkaribarreko kultura tradizionalaren bestelako adierazpenak ere erakusten dituzte.
Festa egunaren barruan, Almadia de Oro sariak ere protagonismoa izan du urteetan, almadien tradizioarekin eta Erronkaribarreko kulturarekin lotutako pertsona edo ekimenen lana aitortzeko.
Burgi, lanbideen herria
Almadien Eguna ulertzeko, merezi du Burgin barrena lasai ibiltzea. Herriak haraneko arkitektura tradizionalaren ezaugarriak gordetzen ditu, eta antzinako lanbideekin lotutako memoria berreskuratzeko ahalegin berezia egin du.
Burgi, lanbideen herria ibilbideak iraganeko ofizioetara hurbiltzen du bisitaria, herriko kale eta inguruneetan zehar. Almadien tradizioarekin batera, Erronkaribarreko landa-bizimodua ulertzeko beste aztarna batzuk aurkitzen dira bertan.
Almadiaren Museoa ere bisita horren osagarri da. Bertan, almadien garraioaren historia, erabiltzen ziren tresnak eta almadiazainen bizimodua ezagutzeko aukera dago. Horrela, ibaian ikusitako jaitsierak testuinguru historiko eta etnografikoa aurkitzen du.
Erronkaribarreko paisaia eta ondarea
Burgi Erronkaribarreko sarreran dago, eta Ezka ibaiak zeharkatzen duen inguruneak naturaren eta kulturaren arteko lotura erakusten du. Herriaren inguruan, Burgiko arroilak paisaia malkartsuaren beste ikuspegi bat eskaintzen du, kareharrizko hormen eta ibaiaren arteko harremana agerian utziz.
Almadien Egunak, beraz, aukera ematen du Burgira festa jakin baten aitzakian hurbiltzeko, baina baita Erronkaribarreko paisaia eta ondarea ezagutzeko ere. Herrigune historikoa, Ezka ibaia, arroila eta mendialdeko ingurunea esperientzia beraren parte bihurtzen dira.
Euskal Herriko festa eta tradizioen artean, Burgiko Almadien Egunak bere lekua du, paisaia, ondarea eta belaunaldiz belaunaldi transmititutako ohiturak ospakizun berean lotzen dituelako.
Urtero biziberritzen den ondarea
Almadien Eguna urtero itzultzen da Burgira, eta hor dago bere balio nagusietako bat. Garai bateko lanbide bat berriro ibaira eramateak iraganaren oroitzapena bizirik mantentzen du, baina baita herriaren eta ibaiaren arteko harreman historikoa gogorarazi ere.
Maiatzaren hasieran Ezka ibaian behera doazen egurrezko baltsak ikusteak, beraz, ez du irudi folkloriko soil bat osatzen. Mendietako egurra, ibaiko urak, almadiazainen lana eta Erronkaribarreko herrien historia elkartzen ditu. Burgin, tradizioa ez da museo batean gordetako oroitzapen hutsa: urtero ibaira itzultzen den ondarea da.
