Urdazubiko monasterioa: klaustroaren soiltasunaren barruan
Monasterioaren jatorria X. eta XI. mendeetara iristen da, eta erromesentzako ospitalea ezarri zen bertan. Hala ere, gaur egun ikus daitekeen multzoa ez da Erdi Aroko lehen eraikin haren jatorrizkoa. Mendeetan zehar izandako suteek eta berreraikitzeek gaur egungo itxura moldatu dute. (Visita Navarra)
1526an sute handi batek monasterioaren zati bat suntsitu zuen, eta 1793an beste sute batek eliza, liburutegia eta fraideen gelak kaltetu edo suntsitu zituen. Azken horretan, monasterioko 9.000 liburuki baino gehiagoko liburutegi historikoa galdu zen. Monjeek monasterioa utzi behar izan zuten aldi baterako, eta XIX. mendean Premontretar ordenak behin betiko alde egin zuen. (Urdax - Dantxarinea)
Gaur egun, antzinako multzotik eliza eta klaustroa kontserbatzen dira. Klaustroaren gainean dago monasterioaren museoa, eta bertan Urdazubiren historia, monasterioaren bilakaera eta Donejakue Bidearekin izan duen harremana ezagut daitezke, ikus-entzunezkoen eta erakusketa-panelen bidez. (Visita Navarra)
Monasterioaren berezitasunetako bat ere ez da nolanahikoa: Premontretar ordenak Nafarroako Erresuman sortutako monasterio bakarra da. Horrek aparteko lekua ematen dio Nafarroako ondare erlijiosoaren barruan. (Urdax - Dantxarinea)
Klaustroa: harrizko soiltasunaren edertasuna
Klaustroa XVII. mendearen amaieran eraiki zuten, eta berehala erakartzen du arreta harlanduaren kolore gorrixkak eta arkitektura garbiak. Lerro xumeek eta arkuen erritmo erregularrak barne-patioaren inguruan ibilbide lasaia sortzen dute, eta harria da espazioaren benetako protagonista. (Urdax - Dantxarinea)
Ez da, ordea, arkitektura historikoa ikusteko soilik gordetako espazioa. Klaustroak interpretaziorako eta erakusketarako gune ere badira, eta gaur egun arte garaikideko bilduma iraunkor batek osatzen du eskaintza. Pintura eta eskultura lanek kontraste interesgarria sortzen dute monasterioaren arkitektura historikoarekin. (Visita Navarra)
Klaustroaren goiko aldean dagoen begiratokiak, gainera, beste ikuspegi bat eskaintzen du. Goitik, patioaren geometria, harrizko arkupeak eta elizaren bolumenak batera ikusten dira. Xehetasun arkitektonikoak beste eskala batean hautemateko aukera ematen duen geldialdia da.
Erromesentzako ospitaletik museora
Urdazubiko monasterioaren historia ulertzeko, ezin da Donejakue Bidea alde batera utzi. Erromesentzako ospitale gisa sortutako guneak bide zahar honetako bidaiarien joan-etorria ezagutu zuen, eta lotura hori da gaur egungo museoaren kontakizunaren ardatzetako bat. Erakusketak monasterioaren bilakaera eta Urdazubiren beraren historia uztartzen ditu, XI. mendetik gaur egunera egindako bidaia batean. (Urdax - Dantxarinea)
Bisita osatzeko, monasterioaren klaustroan euskal pintura eta eskulturaren erakusketa iraunkorra ere ikus daiteke. Urdax Dantxarinea webgunearen arabera, bildumak 300 obra inguru biltzen ditu, 26 artista baino gehiagorenak, eta XX. mendearen erdialdetik gaur egunera arteko euskal artearen ikuspegi zabala eskaintzen du. (Urdax - Dantxarinea)
Horrela, bisita ez da ondare erlijiosoaren aurrean gelditzen. Klaustroak hiru denbora-geruza elkartzen ditu: monasterioaren historia, Donejakue Bidearen memoria eta arte garaikidea. Hor dago, hain zuzen, Urdazubiko multzoaren erakargarritasun nagusietako bat.
Urdazubi ezagutzeko abiapuntu bat
Monasteriora hurbiltzea aukera ona da Urdazubiko beste ondare-gune batzuk ezagutzeko ere. Herrian bertan dagoen errota historikoa eta inguruko Urdazubiko leizeak bisita berean lotu daitezke; gainera, Urdazubi Baztan bailarako beste hainbat proposamenekin uztartzeko abiapuntu egokia da. Monasterioaren beraren webgune turistikoak ere errota eta leizeak eskaintza osagarri gisa jasotzen ditu. (Urdax - Dantxarinea)
Bisitaren aurretik ordutegiak eta tarifak kontsultatzea komeni da, urte sasoiaren arabera aldatzen baitira. 2026ko egutegian, esaterako, monasterioko erakusketa eta museoak ordutegi desberdinak dituzte neguan eta udan. (Urdax - Dantxarinea)
Urdazubiko monasterioak ez du bere historia guztia lehen begiratuan erakusten. Kanpotik eliza eta harrizko multzo historiko bat ikus daitezke; barrura sartzean, ordea, klaustroak beste erritmo batera eramaten du bisitaria. Arkuen artean, monasterioaren iragana eta gaur egungo artea elkarren ondoan bizi dira, eta Donejakue Bideak mendeetan zehar utzitako arrastoak ere agerian geratzen dira.
