Txokotoko zubia eta presa: Elizondoko irudirik ezagunena
Zubia zeharkatzen dutenek ibaiaren bi aldeak lotzen dituzte; presak, berriz, uraren joana eten eta herriaren bihotzean ispilu lasaia sortzen du. Irudi hori da, hain zuzen ere, Elizondora iristen diren bisitari gehienek etxera eramaten duten oroitzapenetako bat.
Azken urteotan, gainera, Txokotok nazioarteko oihartzuna hartu du Dolores Redondoren Baztango Trilogiari esker. Eleberrietako hainbat pasarte garrantzitsu zubiaren eta presaren inguruan gertatzen dira, eta Amaia Salazar inspektorearen urratsei jarraitzen dieten irakurle askok geldialdia egiten dute hemen, fikzioaren eta benetako paisaiaren arteko lotura bertatik bertara ezagutzeko.
Txokotoko presaren jatorria Erdi Aroan dago. Azpiegitura honi lotutako lehen aipamen dokumentala 1397. urtekoa da, bertan zegoen errotarekin lotuta. Mendeetan zehar, Baztan ibaiaren indarra baliatu zuen herriko jarduera ekonomikoaren parte izan zen.
XIX. mendearen amaieran beste urrats garrantzitsu bat egin zuen. 1890ean, presa egokitu egin zuten zentral hidroelektriko bati zerbitzua emateko, Nafarroan eta Espainian aitzindarietako bat izan zen instalazio baten oinarri bihurtuz. Gaur egun, jatorrizko funtzio hura atzean geratu bada ere, presak Elizondoko ondare industrialaren lekuko izaten jarraitzen du.
Baztan ibaiaren begiratokirik ederrenetakoa
Presaren atzealdetik edo zubitik bertatik ikus daiteke Elizondoren irudirik ospetsuena. Ur barean islatzen diren etxe tradizionalak, egurrezko balkoiak, harrizko fatxadak eta lorez apaindutako leihoak elkartzen dira Baztan ibaiaren paisaia berezia osatzeko.
Ibai honek ere badu bere bitxikeria. Elizondotik igarotzen denean Baztan ibaia du izena, baina Oronoz-Mugairitik aurrera Bidasoa izena hartzen du, Kantauri itsasora iritsi arte. Ibaia bera da; izena, ordea, ibilbidean zehar aldatzen da.
Txokototik abiatuta, merezi du Elizondoko kaleetan barrena paseatzea eta bere jauregiak, etxe tradizionalak, dendak eta terrazak ezagutzea. Herria izango dugu aurrerago artikulu berezi batean hizpide, baina lehen begirada bat egiteko, zaila da Txokotoko zubia eta presa baino leku hoberik aurkitzea.
