Terpsícore, Dalíren dantza surrealista Bilboko itsasadarraren ertzean

Bost metrotik gorako garaiera eta 2.000 kilo inguruko pisua ditu brontzezko eskulturak. Bere tamaina eta forma bereziak direla eta, erraz bereizten da inguruko arkitekturan. Hala ere, ez du paisaiatik kanpo dagoen elementu baten itxura: urmaelaren eta Euskalduna Jauregiaren artean kokatuta, itsasadarraren ertzeko arte-ibilbidearen parte da.

Terpsícore greziar mitologiako bederatzi musetako bat da, dantzaren eta kantu koralaren musa. Dalík 1971n sortutako molde batean oinarrituta egin zen Bilboko eskultura, eta mundu mailako bi aleko edizioaren lehenengoa da. Bilbon jartzeko galdatu zen lehen aldiz galdaketa, espresuki.

Artistak musa klasikoaren irudia bere hizkuntza surrealistara eraman zuen. Irudiak ez du aurpegirik, eta besoak gorantz zabaltzen ditu, dantzaren mugimendua iradokitzen duen jarreran. Gorputzaren lerro bihurriek eta brontzearen gainazal irregularrak mugimenduaren eta geldotasunaren arteko tentsioa sortzen dute.

Eskulturak ez du dantzaren une zehatz bat kontatzen, baizik eta mugimenduaren ideia bera iradokitzen du. Gorputza airean flotatzen ari dela dirudi, eta haren forma organikoek kontrastea egiten dute inguruko eraikinen geometria zuzenekin.

Salvador Dalí, surrealismoaren mundu propioa

Salvador Dalí (Figueres, 1904-1989) XX. mendeko artearen artista ezagunenetako bat izan zen, batez ere surrealismoaren barruan egindako lanengatik. Pintorea izateaz gain, eskultorea, grabatzailea, eszenografoa eta idazlea ere izan zen. Irudimenaren, ametsen eta errealitatearen arteko mugak lausotzea izan zen haren sorkuntzaren ezaugarrietako bat.

Dalíren eskultura-lanak ez dira haren pintura-lanak bezain ezagunak, baina hiru dimentsioko sorkuntzak ere leku garrantzitsua izan zuen haren ibilbidean. 1960ko eta, bereziki, 1970eko hamarkadetan, eskultura ugari sortu eta hainbat edizio egiteko prozesuetan parte hartu zuen, moldeak eta galdaketak erabiliz.

Terpsícore lanak haren iruditeria surrealista eta mitologia klasikoa uztartzen ditu. Dantzaren musaren irudia abiapuntu hartuta, Dalík gorputzaren ohiko proportzioak eta aurpegiaren presentzia alde batera uzten ditu, mugimenduaren eta adierazkortasunaren alde.

Bilboko itsasadarraren ertzean, artea aire zabalean

Terpsícore 2003an jarri zuten Euskalduna Jauregiaren ondoko urmaelaren inguruan, Abandoibarran. Eskultura Bizkaiko Foru Aldundiak eskuratu zuen, Seguros Bilbao enpresak zerga-zorra ordaintzeko egindako ondasun-ematearen bidez.

Kokalekuak esanahi berezia ematen dio obrari. Euskalduna Jauregia antzinako ontziolen lurretan eraiki zen, Bilboko industria- eta itsas historiarekin lotutako eremuan. Gaur egun, arkitektura garaikidea, aisialdia eta arte publikoa elkartzen dira bertan.
 

Bilbok aire zabalean eskaintzen duen arte-bilduma zabala ezagutzeko geldialdi interesgarria da. Abandoibarrako pasealekuan, Dalíren eskulturaz gain, beste artista garaikide batzuen lanak ere aurki daitezke. Horien artean daude Eduardo Chillidaren Begirari IV, Ulrich Rückriemen granitozko piezak eta Ángel Garrazaren Tokiak eta lekuak multzoa.

Dantzaren mugimendua, hiriaren paisaian

Terpsícore ikusteko, Euskalduna Jauregiaren inguruko paseoa aukera egokia da. Eskulturaren aurrean geldituta, brontzearen xehetasunak eta gorputzaren forma aldakorrak behatzeko aukera dago; urrutitik, berriz, obra urmaelaren, eraikinaren eta itsasadarraren paisaiaren barruan kokatzen da.

Dalíren eskultura Bilboko aire zabaleko arte-bildumaren parte da, baina baita hiriaren nortasun garaikidearen adierazgarri ere. Iragan industrialetik kulturaren eta aisialdiaren gune izatera igaro den ingurune batean, Terpsícorek artea eta hiri-bizitza elkartzen ditu, bisitariari begirada pausatu eta paisaiaz beste modu batean gozatzeko aukera eskainiz.