Santa Katalina baseliza (Lekeitio)
Ez da jatorrizko agiririk gorde, baina bere antzinatasun handia erakusten du datu adierazgarri batek: XIII. mendeko harrian zizelkatutako Kristo bat, baseliza honetatik datorrena, gaur egun Bilboko Museo Etnografikoan dago. Pieza hau Erdi Aroan leku honek jada garrantzia erlijiosoa zuela adierazten duen arrasto argienetako bat da.
Gaur egun ikusten dugun eraikina XV. mendearen amaierakoa edo XVI.aren hasierakoa da. Estilo gotikokoa da, eta bere kokalekuarekin bat datorren soiltasuna du. Baselizari, mendeetan zehar, tenpluaren zaintzaz arduratzen ziren serora edo freilesak bizi izan ziren etxebizitza txiki bat atxikitzen zaio, euskal erlijiotasun herrikoiaren bereizgarria den irudia.
Arkitektura eta debozio balioaz gain, Santa Katalinak leku nabarmena du inguruko ondare kultural eta arkeologikoan. Inguratzen duen eremua balizko arkeologia-eremu gisa katalogatuta dago, eta horrek gune estrategiko horren garrantzi historikoa berresten du; izan ere, antzinatik erabili izan da kostaldea zaintzeko gune natural gisa.
Mendetan zehar, Iparraldeko Bidetik Santiago de Compostelara zihoazen erromesen etengabeko joan-etorriaren lekuko izan zen baseliza, harrera eta atseden espiritualerako leku gisa betetzen zuten zeregina indartuz. Gaur egun igarotze hori patxadatsuagoa eta turistikoagoa bada ere, lekuak gelditzeko, zeruertzera begiratzeko eta paisaiari gainerakoa egiten uzteko gonbita egiten jarraitzen du.
Bista aparta
Santa Katalinako bistak, soil-soilik, gogoangarriak dira: Lekeitioko herriguneak, kostaldeko lerro moztuak eta itsaso zabalak multzo ahaztezina osatzen dute. Ez da kasualitatea, duela ez asko arte, hemen erromeria alaiak egitea San Juan eta Santa Katalinan, gaur egun oraindik ere modu diskretuagoan irauten duen tradizioa. Gaur egun, ermitak ekainaren 24an, San Joan egunean, bakarrik hartzen du meza.
Santa Katalina baseliza bisitatzea ez da kostaldeko txango hutsa: ondareak, oroimenak eta paisaiak bat egiten duten leku horietako bat deskubritzeko gonbidapena da, esperientzia lasai eta iradokitzailea, Bizkaiko kostaldeaz presarik gabe gozatzeko ezin hobea.
