Molinillo de Velascotarren dorrea, boterea eta harria Artziniegan
Multzoa, atxikita dauden bi eraikinez osatuta dago. Nagusia oinplano lauangeluarreko dorre garaia da, harlangaitzezkoa, izkinetan eta baoetan ondo landutako harlandua duena. Bere altuerak zirrara eragiten du: lau solairu fatxada nagusian eta bost gainerakoetan, lurraren desnibelera egokituz. Itxura sendoa izan arren, ez gaude ohiko dorre militar baten aurrean, jauregi-dorre baten aurrean baizik, defentsarako baino gehiago estatusa erakusteko pentsatua.
Elementu deigarrienetako bat aurrealde errenazentista da, dinteldua eta alboetan pilastrak dituena. Pilastrek taulamendu zuzena sostengatzen dute, triangelu-formako frontoi batez koroatuta. Erdian, inskripzio dotore bezain iradokitzailea duen kartela: “Ez esan dakizun hori eta ez egin ikusten duzuna”. Sarreraren gainean, leihoaren, balkoiaren eta leihoaren arteko ardatz harmoniatsu bat errepikatzen da, orejetaduna, fatxada begiz ordenatzen duena.
Dorreak nobleen armarri ugari ditu, dekorazio ezberdinekin, familia aliantzei eta gizarte ospeari buruz hitz egiten dutenak. Horietako bat bereziki deigarria da erraldoiak tenente gisa agertzen direlako, xehetasun ezohikoa eta oso adierazkorra.
Dorreari atxikita jauregi barrokoa dago, bolumen handikoa eta hiru solairukoa. Baoak irregularragoak dira. Hemen ere armarriak dira protagonista. Tamaina handiko armarri bat nabarmentzen da, segur aski XVII. mendekoa, multzoaren jaun-izaera indartzen duena.
Alkate nagusia
XVI. mendearen amaieran Diego Ortiz de Molinillo Velasco alkate nagusi eta herriko gotorlekuko zuzendariak eraikiarazi zuen dorrea. Gaur egun, Artziniegako iragan historikoa ulertzeko ezinbesteko geralekuetako bat da. Gainera, Soxoguti eta Mendietako dorreekin batera, hiri ibilbide interesgarri baten parte da, paseo lasai eta dibulgatibo baterako ezin hobea.
Poliki begiratzeko, bere harriak irakurtzeko… eta istorioari gainerakoa egiten uzteko eraikina.