Jaizkibelgo dorreak: historia, paisaia eta Kantauri itsasoaren gaineko zaintza
Mendiaren puntu garaietan kokatuta, dorreak itsasbazterra eta lehorreko ibilbideak kontrolatzeko sistema baten parte ziren, batez ere kostaldetik zihoan Done Jakue Bidekoa, horietako batzuetatik oso gertu igarotzen dena. Gaur egun, jatorrizko funtzio militarretik urrun, lehen mailako ondare eta paisaia erakargarri bihurtu dira.
Jaizkibelen kokapena ez da nolanahikoa. Mendigune horrek benetako harresi natural gisa jarduten du kostaldearen eta barnealdearen artean, eta ikus-eremu aparta eskaintzen du itsasoaren eta Pasaiako eta Txingudiko badien gainean. Dorreak itsas erasoak, etsaien mugimenduak eta pertsonen eta merkantzien joan-etorriak kontrolatzeko eraiki ziren.
Horietako asko gaur egun arte hondamendi egoeran iritsi diren arren, haien silueta oso ezaguna da oraindik ere. Harrizko horma sendoek, oinplano zirkularrak edo lau angelukoak eta kokapen estrategikoek arkitektura funtzionalaz hitz egiten dute, eusteko eta zaintzeko pentsatua.
Ondare eta naturaren arteko ibilaldia
Jaizkibelgo Dorreak bisitatzea ere aitzakia ezin hobea da Gipuzkoako kostaldeko ibilbiderik politenetako batez gozatzeko. Antzinako eraikin horiek lotzen dituzten bidexkek belardiak, txilardiak eta itsaslabar ikusgarriak zeharkatzen dituzte, Kantauri itsasora etengabe begira.
Ibilbidea oso estimatua dute Donejakue bideko xendazale eta erromesek, ondare historikoa, natura basatia eta ahazten zailak diren panoramikak uztartzen baititu. Egun oskarbietan, Lapurdiko kostaldera eta Pirinioetako profilera zabaltzen da paisaia.
Jaizkibel, muga historikoa
Mendez mende, Jaizkibel pasabide eta, aldi berean, muga gune izan zen. Iparraldetik eta Pasaia bezalako portu garrantzitsuetatik hurbil dagoenez, ingurune hori funtsezko leku bihurtu zen lurraldearen defentsarako. Dorreek behaketa- eta komunikazio-gune gisa funtzionatzen zuten, Gipuzkoa babesten zuen defentsa-sare zabalago baten barruan.
Gaur egun, iragan beliko hori atzean geratu da, baina historiaz beteriko leku batean egotearen sentsazioak oso presente jarraitzen du haize eta kresalaren eraginpean dauden eraikuntza isil horien ondoan ibiltzean.
Plan biribila Oarsoaldean
Jaizkibelgo Dorreak bisitatzea erraz konbina daiteke Oarsoaldea eskualdeko beste plan batzuekin: Lezoko alde zaharretik paseatzea, Pasaiara hurbiltzea, bertako gastronomiaz gozatzea edo kostaldeko Donejakue bidetik jarraitzea.
Naturak, historiak eta bista ikusgarriek bat egiten dute Gipuzkoako txoko honetan, non erortzeko zorian dagoen dorre bakoitzak gogorarazten digun, ibiltarientzako paradisua izan baino askoz lehenago, Jaizkibel benetako defentsa-balkoia izan zela Kantauri itsasoaren gainean.
