Erriberriko Errege Jauregia: irudimenean galtzeko gaztelua
Bisitatzea Nafarroako Erdialdeko gune adierazgarrienetako batean eta Europako eraikin zibil gotiko garrantzitsuenetako batean barneratzea da. Multzoak Olite/Erriberriko Erdi Aroko hirigunearen herena hartzen du, eta bere presentziak dena blaitzen du: Antzerki Jaialdiaren eszenatokia da udan, Erdi Aroko jaien postal saihestezina eta hiriaren bihotz sinbolikoa.
Gaur, batez ere, Jauregi Berria deritzona ikusiko dugu. 1402tik aurrera eraiki zuten, Karlos III.a Nobleak eta haren emazte Leonor Trastamarakoak aginduta, Jauregi Zaharra gaur egun geldi dagoena txiki geratu zitzaienean. Hogeita bi urte eskasetan, ez gerrarako, plazer eta kulturarako baizik pentsatutako jauregi bat eraiki zuten: zazpi dorre, lorategi, harresi eta hain luxuzko dekorazio bat, non lehoi, gamelu, zisne eta hegazti exotikoz osatutako zoologiko txiki bat ere hartu baitzuen.
Bertako egonaldietatik paseatzea sorpresaz beteriko jolasa da. Igeltsaritza fineko galeria mudejarrak, paisaia koadro baten antzera inguratzen duten begiratoki gotikoak, patio ezkutuak, logika nabari bati men egin gabe gora eta behera dabiltzan eskailerak. Denak anarkiko samarra dirudi eta, aldi berean, erabat harmonikoa. Ez da zaila imajinatzea oturuntzak, musikak, txapelketak eta gorteko ibilaldiak laranjondo eta iturrien artean.
Hiru Koroen Dorrearen oinean, sarrera nagusiaren parean, dago unerik zirraragarrienetako bat. Handik begiratuta, multzoaren ikuspegia hain da indartsua, minutu batzuetan geldirik egotera gonbidatzen duela, begira egotera, besterik gabe. Ezinbesteko beste puntu bat Erregearen Begiratokia da, bere trazeria dotorearekin, nondik jauregia urre-koloreko harrizko labirinto bat bezala zabaltzen den.
Hondamenaren ondoren berreraikia
Historia ez da atsegina izan leku honekin. Mendeetako ospearen, suteen, gerren eta abandonuaren ondoren, hondamenean utzi zuten, XX. mendean berreraiki eta 1925ean Monumentu Nazional izendatu zuten arte. Gaur egun, iragan aztoratu horrek emozio geruza gehigarri bat eransten dio: ikusten duguna ez da bakarrik edertasuna, ahanzturaren aurkako garaipena ere bada.
Olite/Erriberriko Errege Jauregia bisitatzea ez da bisita azkarra. Galtzeko gonbita da, goian zer dagoen ikuste hutsagatik dorreetara igotzekoa, harrizko banku batean une batez esertzekoa eta irudimenari gainerakoa egiten uztekoa. Data eta estiloekin azaltzen diren monumentuak daudelako. Eta beste batzuk, hau bezalakoak, hobeto ulertzen direnak norbera mantso dabilenean eta hormei belarrira bere istorioak kontatzen uzten dienean.
