Mauleko espartinak: Zuberoako artisautzaren ikur bizia
XIX. mendean espartinen (‘espadrilles’) ekoizpenak bultzada handia eman zion herriaren garapenari, eta Maule-Lextarrek (Mauleón-Licharre) laster hartu zuen Zuberoako nahiz espartinen hiriburuaren ospea. Gaur egun ere hainbat tailerrek eskuz egiten dituzte pieza horiek, jutezko sokatik hasi eta azken josturaraino, tradizioari eta kalitateari eutsiz.
Lanbide hori gertutik ezagutzeko aukerarik onena Espartinaren Jaia da. Urtero abuztuaren 15ean, Maule-Lextarreko kaleek eta Allées plazak jai giro berezia hartzen dute. Euskarazko meza kantatua, Zuberoako dantzak, pilota partidak, herri kirolak eta artisau erakustaldiak uztartzen dira egun osoan zehar. Bisitariek espartinen fabrikazio-prozesua zuzenean ikusi eta bertako ekoizleen produktuak ezagutzeko aukera izaten dute.
Urteko gainerako hilabeteetan ere, hainbat lantegik ateak zabaltzen dituzte bisita gidatuetarako. Fabrikazio tradizionala ezagutzeaz gain, diseinu klasikoak eta garaikideak ikusi eta bertan egindako espartinak erosteko aukera eskaintzen dute. Horrek erakusten du Maulek berrikuntzaren eta artisautzaren arteko oreka mantentzen jakin duela.
Espartinak dira herriaren ikurrik ezagunena, baina Maule-Lextarrek badu gehiago ere eskaintzeko. Gaztelu gotortuak herria gainetik zaintzen du XII. mendetik, eta kaleetan barrena ibiliz gero, Zuberoako nortasuna, pilota, merkatu tradizionala eta kultura bizia arnasten dira urte osoan.
Mauleko espartinek ez dute moda iragankor baten historia kontatzen. Mendeetako jakintza, artisauen trebetasuna eta Zuberoako nortasuna uztartzen dituzte, eta horregatik bihurtu dira Euskal Herriko artisautzaren ikur ezagunenetako bat.
