Urtubiako gaztelua: Lapurdiko sei mendeko historia bizirik
Jonan Hernández, 2026ko azaroaren 9a
Urtubiako jauntxoen izena XII. mendearen hasierako dokumentuetan agertzen da. Hala ere, gaur egun ezagutzen dugun gazteluaren historia 1341ean hasi zen. Urte hartan, Martin de Tartas jaunak Eduardo III.a Ingalaterrako erregearen baimena jaso zuen harrizko gotorleku bat eraikitzeko. Kokapen estrategikoa zuen, Espainiarako bidea kontrolatzeko eta ingurua babesteko. Martin hil ondoren, haren anaia Augerrek amaitu zuen eraikuntza.
Jatorrizko gotorlekuak lau dorre zituen, harresiak, lubanarroa eta zubi altxagarria. Gaur egun, Erdi Aroko egitura haren aztarna batzuk ikus daitezke oraindik: dorre nagusia, sarrerako bi dorreak eta iparraldeko harresiaren zati bat.
XV. eta XVI. mendeetan, gazteluak errege-erreginen arreta ere jaso zuen. Luis XI.a Frantziako erregea bertan izan zen 1463an, Gaztela eta Aragoiko erreinuen arteko gatazka batean bitartekari lanak egiteko. 1505ean, Luis XII.ak gaztelua handitzeko baimena eman zuen. Orduan eraiki ziren gaur egungo ehiza-gela eta goiko solairuetako egongela eta gelak, baita eskailera kiribil berezia ere.
Ondorengo mendeetan ere aldaketak izan zituen. Luis XIV.ak Urtubiako jaurerria bizkonderri izendatu zuen 1654an, eta XVII. eta XVIII. mendeetan gazteluaren ingurua eta eraikinak berritu zituzten. Napoleondar gerretan, Soult eta Wellington jeneralak ere bertatik igaro ziren. Gaur egun, Frantziako Monumentu Historikoen zerrendan dago.
Garai bateko bizimodua, geletan eta lorategietan
Gazteluaren barrualdean, bisitak garai bateko bizimodura hurbiltzen du. Gela dotoreetan XVI. eta XIX. mendeen arteko altzariak, Bruselako, Aubussongo eta Beauvaisko tapizak, Urtubia familiako kideen erretratuak eta ehiza-trofeoak ikus daitezke. Etxeko altzariek eta dekorazioak familiaren historiaren eta gustuen lekukotasuna ematen dute.
Eraikin nagusiaz gain, multzoa osatzen duten beste elementu batzuk ere bisitatzeko modukoak dira: XVII. mendeko kapera eta XVIII. mendeko laranja-negutegia, besteak beste. Azken horretan, Euskal Herriko landare usaintsuei eta haien olio esentzialei buruzko erakusketa dago.
Kanpoaldean, sei hektareako parkeak eta ingeles estiloko lorategiek osatzen dute bisitaren beste erakargarrietako bat. Zuhaitz-multzoak, haginak, ezpelak eta sasoian loratzen diren azaleak, kameliak eta rododendroak dira paisaiaren osagai. Lorategien antolamenduak gazteluaren inguruko giroa erabat aldatzen du, gotorlekuaren itxura zorrotzaren eta naturaren arteko kontrastea sortuz.
Urruñako ondarea patxadaz ezagutzeko bisita
Urtubiako gaztelua bisitatzeko aukera dago apiriletik urrira bitartean, baita azaroan ere, Domu Santu egunaren inguruan. Bisita norberak bere kabuz egin dezake, gazteluaren barrualdea eta parkea azaltzen dituen paperezko informazioarekin, edo gidari baten azalpenekin, ordutegi jakinetan. Gaztelua, parkea eta laranja-negutegia ezagutzeko sarrerak ere badaude. Bisiten ordutegi, prezio eta gainerako baldintzei buruzko informazio eguneratua https://chateaudurtubie.net/es/tarifas-acceso/
Urtubiako gazteluak Erdi Aroko gotorleku baten aztarnak eta ondorengo mendeetako jauregi-bizimodua uztartzen ditu. Harresietatik geletara eta lorategietara, geldialdi honek Lapurdiko historiaren hainbat geruza ezagutzeko aukera ematen du, Donibane Lohizunetik oso gertu eta bidaia lasai baten erritmoan.





