La Bastide-Clairence, benetako euskal nortasuna duen herria
Frantziako Herririk Ederrenen artean sailkatua, XIV. mendeko bastida honek berehala harrapatzen du bisitaria. 1312an sortu zuen Luis I.a Nafarroako erregeak, Joyeuse ibaiaren inguruan portu estrategiko bat bermatzeko asmoz. Gaur egun ere, garai hartako egitura mantentzen du: kale zuzenak, sare moduko antolaketa eta erdigunean Place des Arceaux plaza dotorea.
Arkudun plaza horren inguruan altxatzen dira herriko irudirik ezagunenak: egurrezko egituradun etxe zuriak, gorriz eta berdez margotutako leiho eta kontraleihoekin. Nafarroa Behereko eta Lapurdiko arkitekturaren arteko nahasketa eder horrek herriari nortasun berezia ematen dio. Paseoan, gainera, xehetasun txikiek egiten dute magia: lorez betetako balkoiak, harrizko atari zaharrak eta artisauen tailer irekiak.
Bastida Arberoa ez da soilik herri eder bat; euskal kulturaren historian ere leku garrantzitsua izan du. Hemen bizi izan zen Jean de Liçarrague, XVI. mendean Testamentu Berria euskarara itzuli zuen apaiza. Eta XIX. mendean, Jean-Baptiste Dasconaguerrek, herriko alkate izan zenak, euskaraz argitaratutako lehen eleberria idatzi zuen. Herri gutxik dute euskararen historian hain arrasto nabarmena.
Herriko elizarik ikusgarriena Notre-Dame-de-l’Assomption da. Kanpotik soila dirudien arren, barrualdeak harridura sortzen du, zurezko galerien egituragatik. Hiru solairuko galeria horiek gizonezkoentzat erabiltzen ziren garai batean, eta gaur egun ere Nafarroa Behereko eliza tradizionalen ezaugarri berezienetako bat dira. Elizaren inguruko hilarriak ere mendeetako memoria isilean gordetzen dira.
Herriko historiak beste aztarna interesgarri bat ere badu: XVII. eta XVIII. mendeetako hilerri judua. Espainiako eta Portugalgo Inkisiziotik ihesi iritsitako judu sefardiarrek komunitate garrantzitsua osatu zuten hemen, eta artisautzan zein txokolategintzan ezagutza berriak ekarri zituzten.
Euskal pilota ere bizi-bizirik dago herrian. Gartxot trinketa, Frantziako zaharrena dela esaten dena, oraindik erabiltzen da gaur egun. Bertan pilotan edo pala zabalean aritzeko aukera dago, tradizioak eguneroko bizitzaren parte izaten jarraitzen duelako.
Artisautzak ere presentzia handia dauka herrian. Zeramika, beiragintza, musika tresnen lutheria edo bitxigintza lantzen dituzten artisauen tailerrak kaleetan sakabanatuta daude. Irailaren hasieran egiten den Euskal Herriko Zeramika Azokak are giro bereziagoa ematen dio herriari.
Bastida Arberoa bisitatzea Ipar Euskal Herriko beste erritmo bat ezagutzea da. Lasaiagoa, isilagoa eta benetakoagoa. Paisaiaren, historiaren eta euskararen arteko lotura oraindik bizirik mantentzen den herri horietakoa.
