Mendukilo leizea, mundu sekretua Aralar azpian
Gaur egun imajinatzea kosta arren, duela 120 milioi urte inguru itsaso epela izan zen paisaia hau. Itsas iragan hartatik, maskor eta koralen fosilak geratzen dira, eta, batez ere, galeria sakonak sortu zituen zorupe karstiko bat. Mendukilo da prozesu geologiko horren adibiderik onenetako bat: estalaktitek, estalagmitek, zutabeek eta kareharrizko koladek eszenatoki ia irreal bat sortzen dute, xehetasun bakoitza nabarmentzeko modu zainduan argiztatua.
Mendeetan zehar, Mendukiloko sarrera ekaitzak mehatxatzen zituztenean artzain eta abereentzako aterpe naturala izan zen. Geroago espeleologoak etorri ziren, haien erraiak miatu zituztenak, eta azkenik bisitariak, gaur egun modu eroso eta seguruan ibil daitezkeenak ibiltokiei eta bisita gidatuei esker. Legendazko dimentsioa ere ez da falta: tradizioak Teodosio de Goñiri, herensugeari eta Aralarko mitologian hain presente dauden San Migel goiaingeruari lotutako pasarteak kokatzen ditu sakontasun horietan.
Publiko guztientzako bisita gidatua
Bisita gidatua da beti, eta ordu eta erdi inguru irauten du. Sartu aurretik, kobaren eraketa eta bere testuinguru naturala ulertzen laguntzen duen ikus-entzunezkoa proiektatzen da. Barrualdean, gidari batek formazio geologiko nagusiak eta troglobia fauna azaltzen ditu, iluntasunean soilik bizi diren espezieak.
Tenperatura egonkor mantentzen da urte osoan, 8 eta 9 ºC artean, beraz arropa beroa eta oinetako erosoak eramatea komeni da. Ibilbidea irisgarria da, baina ezin da takoirik erabili.
Aholku praktikoak eta ingurunea
Bertara iristeko modurik errazena Lekunberritik da, Astizera doan errepidea jarraituz. Kobazuloaren ondoan aparkaleku handi bat eta harrera etxe bat daude. Oso gomendagarria da sarrera aldez aurretik erreserbatzea, batez ere asteburuetan eta goi-denboraldian.
Mendukilo kobazuloa bisitatzea kobazulo batean sartzea baino askoz gehiago da: Aralarko alde ezkutua deskubritzea da, natura, geologia eta kondaira konbinatzea, eta zure Nafarroako ihesaldiari esperientzia ezberdin eta harrigarri bat gehitzea.








