Artxandako funikularra, Bilbo goitik ezagutzeko bidaia historikoa
XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, Artxanda aisialdirako leku ezaguna zen. Inguruan txakolin-tokiak eta beste aisialdi-gune batzuk zeuden, eta mendira igotzeko garraiobide baten ideia gero eta erakargarriagoa bihurtu zen. Bernardo Jiménez ingeniariak bultzatutako proiektuaren ondorioz, funikularra 1915eko urriaren 7an inauguratu zuten.
Ibilbideak 770 metro inguruko luzera du, eta 226 metro inguruko desnibela gainditzen du. Berezitasunetako bat tarteko bihurgunea da; horri esker, trenbideak malda handia gainditzen du hirigunetik Artxandako goialdera. Gaur egun ere, bidaia bera esperientziaren parte da: pixkanaka hiriko eraikinak atzean uzten dira, eta paisaia berdeak hartzen du protagonismoa.
Funikularraren historia ez da etenik gabekoa izan. Gerra Zibilean, instalazioek kalte handiak jasan zituzten, eta zerbitzua geldiarazi egin zen. Hamarkada batzuk geroago, 1976ko istripu baten ondorioz, berriro eten zen jarduera. 1983an ireki zuten berriz, instalazioak, trenbidea, bagoiak eta geltokiak berreraiki ondoren. Ordutik, Bilboko paisaia urbanoaren parte da.
Bilboko balkoia: hiria beste begirada batetik
Funikularraren goiko geltokira iristean, Artxandak eskaintzen duen panoramikak hartzen du protagonismoa. Bilbo osorik begiztatzeko aukera dago bertatik: eraikinak, itsasadarra eta inguruko mendiak, hiriaren egitura ulertzen laguntzen duen ikuspegi zabal batean. Horregatik, funikularra hartzea ez da garraio hutsa; Bilbo ezagutzeko modu bat ere bada.
Artxandako goialdean, gainera, paseatzeko bideak, berdeguneak, askaldegiak eta jatetxeak daude. Bisita lasai bat egiteko edo inguruko paisaiaz gozatzeko aukera ematen du, hirigunetik oso gertu egon arren. Mendi-ibilaldien zaleek ere badute zer aurkitu, eta aisialdirako eskaintza zabalak eguneko plan bihurtzen du igoera.
Funikularraren historia sakonago ezagutzeko, zerbitzuak bisita gidatuak antolatzen ditu gidari espezializatuekin. Bisitak ordu eta erdi inguru irauten du, eta euskarazko taldeentzat eguna eta ordua adostu daitezke aldez aurretik. Informazioa eta erreserbak Artxandako Funikularraren webgune ofizialean kontsulta daitezke.
Mende bateko bidaia, gaurko Bilboren ikuspegia
Artxandako funikularrak garraiobide historiko baten xarma eta hiri moderno baten erakargarritasuna uztartzen ditu. Bidaia laburra nahikoa da Bilboko kaleetatik paisaia irekiago batera igarotzeko, eta goialdean geratzen den irudiak beste ikuspegi bat ematen dio hiriari.
Artxandakoa ez da euskal hiri batean dagoen funikular historiko bakarra, Donostiak ere mota horretako azpiegitura baitu. Bi garraiobideek mende hasierako aisialdiaren aztarna gordetzen dute, eta gaur egun ere hiria eta inguruko paisaia beste erritmo batean ezagutzeko gonbita egiten dute.
Bilbora joanez gero, Artxandako funikularrean gora egitea merezi duen esperientzia da: historia ezagutzeko, aire libreaz gozatzeko eta hiria beste begirada batekin ikusteko.
