Urkiolako “meteoritoa”: maitasunaren harria eta tradizio bizia

Herri sinesmenak dio harriaren inguruan zazpi buelta emateak, gehienetan erlojuaren orratzen zentzuan, bikotea aurkitzen edo maitasuna sendotzen laguntzen duela. Lekua bisitatzen dutenek ia instintiboki errepikatutako keinu xume horrek euskal herri-iruditeriaren elementu berezienetako bat bihurtu du harria.

Tradizioak protagonismo berezia hartzen du ekainaren 13an, San Antonio egunean, Urkiolan ospatzen den erromeria handiarekin batera. Egun horretan, milaka lagun joaten dira santutegira eta ingurura, eta ez dira gutxi errituala betetzeko harrira hurbiltzen direnak, jai eta komunitate giroan fedea, sineskeria eta herri ospakizuna nahastuz.

Historikoki, harriari Tximistarri ere deitu izan zaio, tximistarriari eta naturarekin eta naturaz gaindiko indarrekin zerikusia duten antzinako sinesmenei lotutako terminoa. Horrelako elementu sinbolikoak ohikoak dira landa-santutegietan, non tradizio kristauak eta aurreko sinesmenak elkarrekin bizi eta gainjarri egiten diren, haien azalpen arrazionaletik harago iraun duten errituak sortuz.

Mendizaleak eta maitaleak

Gaur egun, Urkiolako ‘meteoritoa’ deiturikoaren harriak tradizioaren eta jakin-minaren arteko topagunea izaten jarraitzen du. Bisitariak, mendizaleak eta maitaleak, debozioz zein interes kulturalagatik hurbiltzen dira, Urkiola Bizkaiko sinbolismoz eta magia herrikoiz betetako leku bihurtzen duen antzinako ohitura baten parte direla jakitun.

Kondairatik harago, zazpi itzulien errituala, batez ere, itxaropen adierazpen bat da: mendeetako historiarekin, sinesmen partekatuekin eta memoria kolektiboarekin lotzen duen keinu txiki bat.