Legutioko buztingintza tailerra, milaka urteko ogibidea Gorbeiaren magalean
Lekuaren izenak berak, Ollerias, bere iraganaren arrasto garbia ematen du dagoeneko. IX. mendetik dokumentatua, herrixka txiki hau mendeetan zehar zeramikazko eltzeak, ontziak eta ontziak egiteari lotuta egon zen. Hemen belaunaldiz belaunaldi aritu ziren lanean Ortiz de Zarate familiako kideak, harik eta 1958an Urrunagako urtegiaren eraikuntzak buztingileak hornitzen zituen buztinezko harrobia urperatu zuen arte, labeak uztera behartuz eta jarduera tradizionalari amaiera emanez.
Ahanzturan erori ordez, antzinako tailerra 1993an berreskuratu eta gaur egungo Euskal Buztingintzaren Museo-Tailer bihurtu zen, milaka urteko lanbide hau berreskuratu, kontserbatu eta dibulgatzeko helburuarekin. Eraikina erabat eraberrituta dago, eta balio etnografikoa eta proposamen didaktiko eta hurbila uztartzen ditu gaur egun, publiko mota guztientzako aproposa.
Baserriaren lehen solairuan euskal zeramika herrikoiaren 380 pieza zahar daude ikusgai, Eusko Jaurlaritzaren jabetzakoak. Piezak erabileraren arabera antolatzen dira: sutarako eta sukalderako zeramikak, mahairako zeramikak, elikagaien kontserbazioa, likidoen garraioa, eraikuntza edo erlijio erabilerak. Zeramika eguneroko bizimoduaren parte zenbateraino zen ulertzeko aukera ematen duen erakusketa.
Multzoko elementurik berezienetako bat XVIII. mendeko labea da, eraikin nagusiari atxikia. Oinplano lauangeluarreko egitura da, beheko errekuntza-ganbera eta goiko erreketa-ganbera ditu, eta Euskal Kultura Ondarearen Inbentario Orokorraren barruan Monumentu izendatuta dago. Gaur egun, piezak labe elektrikoetan egosten dira, baina antzinako labeak lekuko iragan buztingilearen lekuko bikaina izaten jarraitzen du.
Ekoizpen tailerra
Museoak bizia hartzen du artisau-ekoizpeneko tailerrari esker, bisitaren esperientzia erakargarrienetako bat. Hemen eltzegileak zuzenean lanean ikus daitezke eta prozesu osoa ezagutu: torneaketa, 1.000 eta 1.250 gradu arteko tenperaturan egostea, esmaltaketa eta azken dekorazioa. Egindako piezak museoko dendan eros daitezke, eta, hala, tradizio horren zati txiki bat etxera eramaten da.
Legutioko Buztingintza Tailerra, azken batean, ezinbesteko bisita da euskal artisau-ondarearen balioa ulertu eta benetako esperientziaz gozatu nahi dutenentzat, lurrari, denborari eta belaunaldiz belaunaldi transmititutako jakintzari lotuta.