Hemingwayren txokoa: Iruña kafetegiko barrako geldialdia

Eskulturak zutik irudikatzen du, apur bat makurtuta mostradorearen gainean, jarrera erlaxatu eta hurbilean. Erraza da Iruñea literatur agertoki unibertsal bihurtu zuen idazlea ezagutzea: bidaiari bitxia, behatzaile arretatsua, ahotsak, istorioak eta kopak uztartzen diren kafetegietako ohikoa. Bisitari askorentzat txoko hau geldialdi ia saihestezina da, argazki bat ateratzeko edo autorea ibili zen barra beraren aurrean minutu batzuetan esertzeko.

Hemingway 1923an iritsi zen lehen aldiz Iruñera, 24 urte zituela, eta askotan itzuli zen 1959ra arte. Hemen aurkitu zuen bere lehen nobela handirako lehengaia, The Sun Also Rises (Festa), 1926an argitaratua, Sanferminak eta hiria nazioarteko iruditeriari proiektatu zizkion lana. Ordutik, Iruñea eta Hemingway modu banaezinean lotuta geratu ziren.

Cafe Iruña kafetegia harreman horren erdigunean dago. Nobelan “kafea” edo “plazako kafea” bezala agertzen da behin eta berriz aipatua, palko pribilegiatu bezala deskribatua, bertatik jaiaren pultsua behatzeko: erraldoiak, peñak, musika, su artifizialak. Bere dekorazioak —marmolezko mahaiak, ispiluak, apaindutako zutabeak eta barra itzel bat— aire atenporal hori mantentzen du oraindik.

‘Hemingway ibilbidea’

Estatua da, halaber, Hemingway Ibilbidea deiturikoaren geltokirik ezagunenetako bat, idazleari lotutako hotel, taberna, plaza eta espazioetatik igarotzen den ibilbide literario eta urbanoa. Ibilbidea sakonago garatzen da hiriko beste toki batzuetan eta ibilbide propioa merezi du, baina txoko honek sarrera ate perfektu gisa funtzionatzen du.

Hemingwayren ondoan Café Iruñan gelditzea ez da keinu turistiko hutsa. Une batez bada ere, Iruñea mito literario bihurtzen hasi zen lekuan esertzea da. Hiria, literatura eta eguneroko bizitzaren arteko topaketa isila, zuzenean barran zerbitzatua.