Hiru Gurutzeen begiratokia, Urkiola
Abiapuntua Urkiolako Santutegia da, Urkiolako mendatean bertan kokatua, pagadi, lizar eta urkiz inguratua. Ia Euskadiko erdigune geografikoan dago, eta, gainera, oso bitxikeria ezaguna du: bere teilatuak markatzen du Kantauri eta Mediterraneo itsasoaren arteko uren banalerroa. Santutegiko lorategietan dago meteorito izenez ezagutzen den harri ezaguna ere, eta horren inguruan tradizioak zazpi buelta ematera gonbidatzen du, maitasuna aurkitu edo gordetzeko.
Ibilaldi erraza eta oso osatua
Santutegiko aparkalekutik Gurutze Bideari jarraitzen dion bide eroso eta argia hartu behar da. Ibilbide laburra da, zailtasunik gabekoa eta umeekin egiteko oso egokia, eta pixkanaka pago motzez osatutako baso polit batean barneratzen da, giro lasai eta ia magikoa sortuz.
Pasealekuan zehar hainbat interesgune agertzen dira. Desbideraketa txiki batek Kristo Santuaren baselizara darama. XVII. mendean berreraiki zuten, elurte handi baten ondoren. Mendetan zehar, Durango, Mañaria edo Izurtzako bizilagunen topaleku izan zen, santutegirantz jarraitu aurretik errogatiban joaten baitziren.
Hiru Gurutzeen begiratokia
Bide nagusiari jarraituz, ia konturatu gabe, Hiru Gurutzeen Begiratokira iristen da, pasealekuko punturik urrunena eta, zalantzarik gabe, ikusgarriena. Gurutzeak paisaian nabarmentzen dira, eta erreferentzia dira balkoi natural baterako. Bertatik, Atxarteko haitzartea, Mendiola bailara eta Durangaldeko zati handi bat ikusten dira.
Hemendik, Anbotoko kareharrizko mendilerroaren ikuspegia zoragarria da. Aise ezagutzen dira Astxiki, Alluitz edo haitzartearen beste aldean altxatzen den Untzillatz itzela bezalako tontorrak. Interpretazio panel batek ingurune ikusgarri hau osatzen duten mendiak identifikatzen laguntzen du.
Historia duen amaiera
Santutegira itzulita, pasealekuak Urkiolako elurzulora hurbiltzeko aukera ematen du. Garai batean elurra biltzeko eta izotza sortzeko erabiltzen zen eraikin hori, eta, gero, inguruko herrietara banatzen zen. Adibide ona da ikusteko nola aprobetxatzen ziren baliabide naturalak hozte modernoa iritsi aurretik.
Ibilbidea santutegia bera inguratuz amaitzen da, eta bertan Bizkaiko hiru elementu sinboliko ere ikus daitezke: aingura bat (marinel-bizitza), laia bat (nekazaritza-bizitza) eta burdinolako turbina bat (industria-bizitza). Bisita ekainaren 13an egiten bada, merezi du San Antonioren omenez egiten den nekazaritza, artisautza eta abeltzaintza merkatu alaira hurbiltzea.