Abuztuaren 31 Donostian: elkarrekin gogoratzeko gaua
Egun horretan 1813an, Independentzia Gerran, Donostia suntsitu zuen sutea gogoratzen da. Hiria zortzi egunez arpilatu eta erre zuten; biztanleria erdira murriztu zen eta kale bakarra geratu zen zutik: Trinidad kale zaharra, gaur egun Abuztuaren 31 kalea bezala ezagutzen dena. Hiriko kalerik zaharrena da eta orbain bizia ere bai, denboraren poderioz oroimenaren ordez bihurtua.
21:30ean, zerbait aldatu da. Argiak itzaltzen ari dira, eta hiria ezohiko ilunpean sartu da. Pixkanaka, balkoiak eta atariak kandelekin argiztatzen dira. "Abuztuaren 31" kalea, orduan, sugar txiki dardaratizko erreka bihurtzen da, eta ohiko zaratak zurrumurru bati uzten dio lekua. Ez da ikuskizuna: keinu kolektiboa da. Bizilagunek, bisitariek eta jakin-mina dutenek errespetu isil bera partekatzen dute.
San Bizente elizaren atarian, San Sebastian Martxa jotzen dute txistulariek. Hotsa, soila eta zaharra, fatxaden artean zabaltzen da. Ondoren, zuzi, eskopetari eta tronpetak lagun, Santa Mariarainoko bidea egiten dute kalean zehar. Suak, musikak eta gauak dekoraturik behar ez duen eszena eraikitzen dute: historia bera dago zapaltzen den lurrean bertan.
Argiak berriz pizten direnean, gaueko hamarrak inguruan, atmosfera arindu egiten da apurtu gabe. Trikitilariak Parte Zaharrean barrena dabiltza, eta musikak pultsua itzultzen die kaleei. Ez da ospakizun alaia, baina bai sakonki gizatiarra: oroitzea, bizitzen jarraitzeko. Partekatu, ez ahazteko.
Abuztuaren 31 kalea
Gau horretan Abuztuaren 31 kalean ibiltzea hiria berriro hor hasi zela jakinda ibiltzea da. Donostiako etxerik zaharrenek, bata bestearen ondoan lerrokaturik, igarotzen direnei isilik begiratzen dietela dirudi. Ez dute historia hitzez kontatzen, baina duela bi mende baino gehiagotik eusten diote.
Abuztuaren 31n Donostian bizitzea ez da ekitaldi historiko batera joatea, erritual zibiko eta emozional baten parte izatea da. Esperientzia horrek hiria bere edertasunetik harago ulertzen laguntzen du, oroitzeko, berreraikitzeko eta urtero memoria partekatu baten inguruan biltzeko duen gaitasunetik. Izan ere, data batzuk ez dira ospatzen: lagun dira.
